Hoe verandert AI de dienstverlening van de bibliotheek?

Marijke Groeneveld

De Koninklijke Bibliotheek (KB) onderzoekt wat Artificial Intelligence (AI) betekent voor de toekomst van de Bibliotheek en andersom. Hoe verandert kunstmatige intelligentie de dienstverlening, de werkwijze en de maatschappelijke rol van de bibliotheek? En welke bijdrage kan de bibliotheek leveren aan de vorming van AI? Dit zijn volgens Jan Willem van Wessel, directielid en hoofd van de sector Verwerking en Behoud van de KB, de centrale vragen die iedere Informatieprofessional over AI zou moeten stellen.

Voor Van Wessel zijn presentatie over AI en de toepassingen voor de KB begint, wil hij het publiek meegeven ‘niet te naïef naar de hype rondom AI te kijken.’ Zo meent Van Wessel dat de openbare discussie ‘van existentiële orde’ is geworden niet altijd op feiten gebaseerd: “Vooral de ethische kwesties worden heel breed getrokken: het voortbestaan van de mensheid staat op het spel”, aldus Van Wessel. Dat komt voor een deel omdat bij de term AI wordt gedacht dat het gaat over een systeem dat alles kan wat de mens kan en misschien nog veel meer. Maar Van Wessel benadrukt dat AI niet meer is dan ‘anders ontworpen software dan die tot nu toe gebouwd is’. Daarbij vindt de echte revolutie plaats op deelonderwerpen. “Het brengt vooral fantastische mogelijkheden met zich mee op beperkte gebieden. Zoals beeldherkenning, spraaktechnologie, chatbots, et cetera.” Dat is ook het deelgebied waar Van Wessel zich bij voorkeur op richt: “Ik praat over narrow AI.”

Ook narrow AI ontwikkelt zich razendsnel. Voor de bibliotheek zijn er genoeg toepassingen van AI. Het gaat dan vooral geavanceerde zoek- en vindtechnologieën, benadrukt Van Wessel. Het kost een gebruiker nu nog veel tijd om vanuit schermen vol zoekresultaten de informatie die hij nodig heeft te filteren. Met behulp van AI kunnen snel verbanden voor de gebruiker worden gevonden uit alle boeken, kranten en tijdschriften die in de computer te vinden zijn. Van Wessel laat allerlei voorbeelden van toepassingen zien die voor de KB interessant zijn: beeldherkenningstechnologie, automatisch samenvatten, automatisch recenseren, automatisch een luisterboek maken (waarbij geen acteur meer wordt ingehuurd, maar de hulp van Artificial Speech uitkomst biedt), Google Talk to Books, aanbevelingen voor gebruikers (‘is dit boek misschien ook iets voor jou?’); de mogelijkheden lijken eindeloos.

Ook het automatiseren van metadatering is een ontwikkeling waar de KB ‘ontzettend veel waarde aan hecht’, aldus Van Wessel. “Bij KB werken meer dan 60 professionals aan onze metadata. Zonder metadata kan KB niet bestaan, zeker niet op dit moment.” In de toekomst zal AI de grootste bulk doen, waar de mens de kwaliteitscontrole doet.

De presentatie van Van Wessel gaf helder de kansen weer die AI voor de KB heeft. De bibliotheek heeft van oudsher als doel relevante informatie te leveren en gebruikersvragen te beantwoorden. AI sluit daar naadloos bij aan en zal dan ook nu en in de toekomst een zeer belangrijke rol gaan spelen.

Marijke Groeneveld is redacteur van Od

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *