TADA: duidelijk over data

Edwin Driessen

TADA is een beweging die strijdt voor een verantwoorde digitale stad, van en voor iedereen. Inmiddels zijn meer dan 60 partijen bij TADA aangesloten. Op Smart Humanity voegde ook de KNVI zich bij dit gezelschap.

Douwe Schmidt is specialist op het gebied van internetveiligheid, data en privacy en sinds twee jaar betrokken bij TADA. Hij vertelt over de kansen die het gebruik van data biedt, maar ook over de risico’s wanneer data gezien wordt als een belofte voor verbetering van het leven in de stad. Met data kunnen we immers problemen van de moderne steden de baas. Maar dat kan, zo stelt TADA, alleen als mensen zeggenschap en controle blijven houden over data en niet andersom. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van bedrijven, organisaties en burgers. Om dit te kunnen bereiken heeft TADA zes gedeelde waarden voor een verantwoorde digitale stad opgesteld.

De vraag die we volgens Schmidt moeten stellen is in welke stad en maatschappij we willen leven. Deze vraag dienen we als eerste te stellen en te beantwoorden. De techniek volgt dan later. De ontwikkelingen richting een smart city zijn eminent en grijpen steeds verder in op het welzijn en dagelijks handelen van de burger. Een smart city is slim, maar is het ook wijs? Als burger merk je dat er steeds meer beslissingen voor je worden genomen, zonder dat je je daar altijd volledig van bewust bent. Om dit proces van besluitvorming transparanter te maken heeft TADA een zestal waarden opgesteld die kunnen helpen om een bredere discussie over waarden te kunnen voeren.

Eerste waarde: inclusiviteit  

We houden rekening met de verschillen tussen individuen en groepen, zonder de gelijkwaardigheid uit het oog te verliezen. Hier doelt Schmidt op groepen waarin bijvoorbeeld laaggeletterdheid een rol speelt. Dit sluit naadloos aan op de oproep van prinses Laurentien om juist die groepen te blijven betrekken.

Tweede waarde: zeggenschap 

Data en technologie moeten bijdragen aan vrijheid van bewoners. Data zijn dienend aan de burger. Door zelf informatie informatie te verzamelen, kennis te ontwikkelen, ruimte te vinden om jezelf te organiseren.

Derde waarde: de menselijke maat

Data en algoritmes hebben niet het laatste woord. Begrijpen we als burger op basis van welke criteria beslissingen worden genomen? Met andere woorden: is een beslissing uitlegbaar?

Vierde waarde: open en transparant

Welke data worden verzameld? Waarvoor? En met welke uitkomsten en resultaten? Stel jezelf continu de vraag waarom je data verzamelt en of dat uitlegbaar is.

Vijfde waarde: legitiem en gecontroleerd 

Datagebruik is controleerbaar. Ze krijgt legitimiteit door nuttig te zijn voor de maatschappij. Dit legt Schmidt uit aan de hand van het voorbeeld van camera’s in steden. Hoewel er steeds meer beveiligingscamera’s hangen in steden is de criminaliteit niet significant omlaag gegaan. Maar de camera’s hebben er wel voor gezorgd dat bij de burger het gevoel van veiligheid is toegenomen. 

Zesde waarde: van iedereen voor iedereen 

Data uit de stad en over de stad zijn gemeenschappelijk bezit. Iedereen kan ze gebruiken.  

Hierbij moet worden opgemerkt dat het gaat om niet-persoonlijke data. Uit de zes waarden kan worden opgemaakt dat technologie niet neutraal is en dat telkens eerst de menselijke discussie gevoerd dient te worden met als doel bewustzijn te creëren bij alle lagen van de samenleving. Hoe meer organisaties tot dit inzicht inkomen en het waardenmanifest ondertekenen, des breder kan het maatschappelijk debat gevoerd worden. Hoewel ieder weldenkend mens op enigerlei wijze de waarden kan steunen, is er ook angst bij organisaties dat er juridische repercussies zijn wanneer ze een keer afwijken van deze waarden.

De KNVI heeft live tijdens de lezing het manifest ondertekend.

Edwin Driessen is redacteur van Od

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *